Hieronder een aantal voorbeelden van Graphic Novels die de voorbije eeuw zijn gepubliceerd, en intussen reeds een baken vormen in onze cultuur.

*

A contract with God / Een contract met God - Will Eisner

Will Eisner (1917-2005) was een van de pioniers van de Amerikaanse comicsscene. Zijn werk omvat onder andere de serie The Spirit, het boek Een contract met God en meer recentelijk het boek Fagin de Jood.
In de jaren vijftig kreeg hij bekendheid als tekenaar van de serie The Spirit, een wekelijkse acht pagina's grote krantenbijlage handelend over een superheld zonder speciale supergaven.



Geïnspireerd door het werk van Robert Crumb, begon Eisner in de jaren 1970 te werken aan het boek "Een contract met God", waarin het alledaagse leven in de Bronx wordt beschreven. De sobere zwart-wit illustraties beschrijven thema's als de dood, verdriet, geloof en seksuele gevoelens. Vaak speelde dit zich af tegen een Joodse achtergrond.
"Ik beschrijf het menselijk bedrijf, en het leven" vertelde hij in een interview. "Voor mij is het leven de vijand, en het gevecht van mensen om dat te overwinnen is in feite het centrale thema dat je in heel mijn werk terugvindt."

"Een contract met God" omvat vier verhalen (naast het titelverhaal, 'De straatzanger', 'De huismeester' en 'Cookalein') die het (Joodse) migrantenleven in het Brooklyn van de jaren '30 verbeelden. Alle verhalen spelen zich af in een huurkazerne op Dropsie Avenue in de Bronx. Het geheel, vormgegeven in sepia tonen, evoceert ook tot op zekere hoogte Eisners kindertijd in Brooklyn tijdens de depressiejaren.

De vormgeving, de expressie, de zwarte ironie en de typering van de tijdgeest maakten van deze eerste zgn. graphic novel een mijlpaal, een lichtend voorbeeld voor de volgende generaties.



Bronnen
• Wikipedia
• Zone 3500
• Bits of News
• Lambiek.net
• MedBlog

*

Slaapkoppen - Randall Casaer

Randall Casaer (1967) zou het liefste leven zoals men zegt dat hij strips maakt: zwierig, virtuoos, lichtvoetig, poetisch, grappig, bedrieglijk eenvoudig, op zoek naar tovenarij en vol van mededogen. Zijn illustraties verschenen in oa Humo en De Standaard. Als coach en regisseur van topcomedians won hij een handvol belangrijke prijzen.



Origineel aan dit werk is de dromerige, poëtische en filosofische sfeer. "Slaapkoppen" is een roadmovie, of zoals Randall Casaer zelf op Radio1 vertelde: een trip zoals die van Alice in Wonderland...


In de eerste plaats is Slaapkoppen een poëtisch avontuur. Dit geldt zowel voor de inhoud als de vorm. Het sobere kleurenpalet en zwarte lijnen geven het verhaal immers een dromerige onderbouw. Perfect geschikt ook voor de vaak filosofische en spitse dialogen. Een klein voorbeeld:
“Grenzen zijn grapjes. Je hebt ze helemaal zelf gemaakt. Je denkt dat iets pas bestaat als je het gehoord hebt in een woordje. Hihi. Een gevangen vogel is geen vogel meer. Stop met vangen”.

Van tijd tot tijd zit er ook een maatschappijkritisch kantje aan. Getuige hiervan het volgend fragment:
“Op een dag vaart een Spaans schip de rivier op. Maar de indianen zien het niet. Want wat je niet kent, kan je niet zien. Aan een concept als schip was tot die dag geen nood”.
Maar het is niet altijd serieus. Randall doorspekt alles met een gezonder dosis humor: “Stel je voor dat alles wat je kon bedenken zou bestaan… HA! Dat zou nogal brol geven.”

Met dit debuut sleepte Randall de debuutprijs van zowel Strip Turnhout als de VPRO in de wacht.




Bronnen
• Stripelmagazine
• Uitgeverij Oogachtend
• Radio1
• CJP

*

De ruwe gids - Hanco Kolk



Samen met Peter de Wit (tekenaar van de strip Sigmund) vormt Hanco Kolk al meer dan tien jaar een creatief duo. Voor de Nederlandse televisie maakten en presenteerden ze de Teleac-cursus Striptekenen. Ook als het duo Mannetje en Mannetje haalden ze sketch-gewijs de Nederlandse televisieschermen. Verder hebben ze samen een uitgeverij opgericht, de Plaatjesmaker, en maken ze de strip Gilles de Geus. Daarnaast maken Kolk en De Wit samen de strip s1ngle, die in Het Parool en Algemeen Dagblad te zien is.



De ruwe gids is het vierde en laatste deel van Kolk's Meccano.
Meccano speelt zich af in het gelijknamige idyllische vorstendommetje aan de Middellandse Zee. Het leven wordt er beheerst door hebzucht, hedonisme en opportunisme. Kolk vertelt een verbluffend verhaal over vijf personages die op onverwachte wijze met elkaar in contact komen. Zij vinden de perfecte liefde en hebben er letterlijk alles voor over om die te behouden.




Bronnen
• Stripelmagazine
• Uitgeverij De Harmonie

*

Exit wounds / Vermist
- Rutu Modan


De Israëlische Rutu Modan werkt als illustrator en was een van de bezielers van de Israëlische versie van het underground magazine ‘Mad’. Ze werd reeds bekroond als kunstenaar, jeugdillustrator en striptekenaar. Haar eerste lange graphic novel, Exit wounds (vert. Vermist) leverde haar dit jaar een Eisner Award voor Best New Graphic Novel op. Hoewel ze haar werk in het Hebreeuws schrijft, tekende ze deze striproman van links naar rechts in opdracht voor de Amerikaanse markt.


Net zoals de Amerikaans-Israëlische illustrator Maira Kalman (Wolfsprent september 2008, p. 2) had ze een geïllustreerde blog in ‘The New York Times’. Uitgangspunt van Vermist is het waargebeurde verhaal van een slachtoffer van een terroristische aanslag op een bus die door niemand als vermist opgegeven werd. David Ofek maakte daarover een documentaire, ‘Nr. 17’, waarin hij op zoek ging naar de identiteit van het slachtoffer. Bij Modan wordt het een jonge vrouw, Numi, die vermoedt dat haar veel oudere geliefde, Gabriël, bij de aanslag om het leven gekomen is. Via zijn zoon, Eddie Franco, een taxichauffeur die bij zijn oom en tante inwoont, tracht ze achter de waarheid te komen.

Hij heeft zo zijn twijfels, maar langzaam laat hij zich toch meeslepen in de zoektocht naar een vaderfiguur waarmee hij op slechte voet stond. Uiteindelijk blijkt dat Eddie’s vader een spoor van verlaten liefdes achterliet en intussen bij zijn zoveelste verovering is neergestreken. Maar visueel blijft de vader de grote afwezige, zodat de emoties van de verongelijkte zoon en de bezorgde/gebroken geliefde voor hem, in de haat-liefdeverhouding tussen Eddie en Numi wordt gekanaliseerd.

Ook het terroristisch geweld waarmee de Israëli hebben leren leven, blijft verborgen. Keer op keer botst de zoektocht naar de vader op de onverschilligheid waarmee de bevolking de problematiek benadert. Modan zet een krachtig portret neer van twee mensen die ondanks de verwerking van heel wat figuurlijke ‘schotwonden’ (‘exit wounds’) elkaar vinden. Opvallend is de manier waarop Modan met selectief gebruik van een extra matte filter achtergronden en sfeerbeelden van haar harmonieus ingekleurde frames accentueert.



Bronnen
• Kris van Zeghbroeck voor vlabin-vbc
• Stripelmagazine

*

Blankets / Een deken van sneeuw - Craig Thompson

Met zijn debuut 'Goodbye, Chunky Rice' won hij de Harvey award (strip-prijs) voor Best New Talent. In 2003 maakt hij het 600 bladzijden dikke, semi-autobiografische 'Blankets' door Time Magazine uitgeroepen tot beste strip van 2003. In woord en beeld vertelt Thompson hoe hij opgroeide in de Amerikaanse plattelands-staat Wisconsin in een zeer christelijk gezin. Thompson brengt zijn jeugd tot leven waarin de kerk een allesoverheersende rol speelt. Hij vertelt hoe hij zich losmaakt uit dit verstikkende milieu en hoe hij zijn eerste grote liefde (voor Raina) beleeft. 'Carnet de voyage', een reisverslag, verscheen in 2004.



Blankets. Je kunt de boektitel niet uitspreken, of superlatieven zijn je deel. Inmiddels is deze graphic novel van Craig Thompson een begrip: niet alleen vanwege het pure, intense verhaal, maar vooral vanwege de onovertroffen manier waarop het wordt verteld.

In een harmonieus samengaan van tekst en beeld maken we kennis met een timide knul (Craig) die zich ontworstelt aan de beknellende omhelzing van zijn streng gelovige ouders door zich te storten in een prille kalverliefde. De romance tussen Craig en zijn zomerkampvriendin Raina is zo puur dat het de hemel op aarde lijkt – en toch blijkt ook deze idylle vergankelijk.

Blankets is veel meer dan een liefdesverhaal, het is de beschrijving van hoe een jongen uitgroeit tot man. De jonge Craig ontdekt niet alleen de liefde, maar durft zich langzaamaan ook te verzetten tegen zijn ouders en het alles verzengende geloof. Thompson (geboren in 1975) gunt zichzelf een kleine zeshonderd pagina’s om deze levensles neer te zetten, zonder dat het ergens saai of langdradig wordt.

Door een volleerd gebruik van allerhande stijlmiddelen en visuele vondsten maakt hij van deze zeshonderd pagina’s een achtbaan van grafisch meesterschap. Tempowisselingen, pijnlijke stiltes, uitdijende en inkrimpende kaders… Thompson haalt alles uit de kast om dit verhaal zo sprankelend mogelijk te vertellen. En het werkt, keer op keer. Blankets blinkt uit door zijn gelaagdheid, zonder dat het boek daardoor pretentieus of ondoorgrondelijk wordt.


Bronnen
• Jeroen Mirck voor comicbase.nl
• moors magazine
• VPRO: personen

*

Persepolis - Marjane Satrapi



Marjane Satrapi groeit op in een moderne familie; intellectuelen. Ze groeide op in Teheran, waar ze naar het "lycée français" ging. Toen ze veertien was werd ze naar Wenen gestuurd, weg van het dictatoriale regime in Iran, en vandaar naar Straatsburg, om kunst te studeren. Uiteindelijk keerde ze terug naar Iran en behaalde haar Mastersgraad in Visuele Communicatie aan de kunstacademie in Teheran. In 1994 keerde ze terug naar Frankrijk en vestigde zich in Parijs.
 
Daar werkte ze aan haar autobiografische beeldverhaal in vier delen, Persepolis, dat na publicatie meteen een succes werd. Persepolis was de eerste Iraanse strip. In het vierluik vertelt Satrapi, met eenvoudige lijntekeningen, over de islamitische revolutie in Iran en over haar leven als vluchtelinge in Europa.
 
Marjane Satrapi is een vertegenwoordiger van de waargebeurde strip, het genre dat bekendheid kreeg met 'Maus' van Art Spiegelman. Naast strips schrijft en illustreert Satrapi ook kinderboeken.

In de eerste pagina's van Persepolis beschrijft Satrapi hoe het voelde toen ze als schoolmeisje opeens gedwongen werd om een sluier te dragen toen de sjah was afgezet en het Islamitisch regime aan de macht kwam.
Satrapi is de dochter van Marxistische intellectuelen en de achterkleindochter van een voormalige Perzische keizer. Haar jeugd is tegelijkertijd bijzonder en gewoon, getekend door de Islamitische revolutie en de oorlog met Irak, maar beschermd door een liefdevolle familie. Haar kindertijd was zo op een unieke manier verweven met de geschiedenis van haar land. De manier waarop Satrapi het leven in Teheran verbeeldt versterkt de tegenstellingen tussen het openbare en het priveleven in een land geteisterd door politieke onrust, en de kinderlijke onschuld van de kleine Marji zorgt voor een scherpe blik op de onttroonde heersers, het door de staat georganiseerd geweld en de helden van de revolutie.


Satrapi: 'Iran komt meestal ter sprake in verband met fundamentalisme, fanatisme en terrorisme. Als een Iraanse die meer dan de helft van haar leven in Iran geleefd heeft, weet ik dat dit beeld ver van de waarheid af staat... Ik wil niet dat de Iraniers die hun leven verloren hebben in de gevangenis in hun strijd voor vrijheid, die in de oorlog tegen Irak zijn omgekomen, die geleden hebben onder verschillende onderdrukkende regimes of die gedwongen waren om hun families achter te laten en te vluchten, dat die vergeten worden. Je kunt vergeven, maar je moet nooit vergeten.'

Satrapi's graphic novel genoot bovendien een enorm succes na de verfilming. Bewonder hier de trailer:


Bronnen
• Stichting Beeldverhaal
• VPRO: boeken
• VPRO: personen
• Appelogen